Przejdź do głównej zawartości

Dynie - wiadomości podstawowe | Gourds and squashes - basics

Dynie (rodzaj Cucurbita L.) pochodzą z Ameryki, a dokładnie z obszaru pomiędzy stolicą Meksyku a granicą z Gwatemalą. Tam do tej pory występują dzikie gatunki dyń. Najnowsze badania naukowe wykazały, że człowiek po raz pierwszy udomowił dynię około 10 000 lat temu. A później robił to jeszcze kilka razy (sic!). Właściwie dynie żyją dziś dlatego, że człowiek zainteresował się nimi i zaczął je uprawiać.

Skoro człowiek i dynie mają tak długą wspólną historię, może warto poznać dynie bliżej?
Z tego wpisu dowiecie się podstawowych rzeczy o dyniach: jakie są najważniejsze gatunki dyń, jak wyglądają i jak je najłatwiej rozróżnić. Dokładniejsze wskazówki jak odróżnić gatunki dyń i dlaczego jest to ważne zamieściłam tutaj. A jeśli interesują Cię polskie odmiany dyń zapraszam tutaj.
ozdobne dynie z gatunku dyni zwyczajnej (C. pepo)
Dynie uprawne są roślinami jednorocznymi. Mają bardzo zróżnicowany wygląd liści i owoców. Mogą mieć pokrój płożący (jak "banie" w ogródkach naszych babć) lub krzaczasty (np. cukinia).
duże, kuliste owoce dyni olbrzymiej (C. maxima) odmiany 'Otylia'
Znanych jest blisko 30 gatunków dyń (uprawnych i dzikich). W Polsce uprawiane są głównie 3 gatunki:

Cucurbita maxima Duch. - dynia olbrzymia. Charakterystyczne dla tego gatunku są duże, okrągłe owoce z pomarańczowym miąższem, które zjadamy jesienią. Są też odmiany ozdobne. Pędy i liście tej dyni są pokryte kolcami w niewielkim stopniu. Liście zwykle są całobrzegie, a "szypułki" przy owocu okrągłe i miękkie.
Cucurbita maxima - winter squash has a round and soft stalk.

Cucurbita pepo L. - dynia zwyczajna. W tym gatunku mamy wiele odmian botanicznych: kabaczek, cukinia (otrzymana z kabaczka), patison, dynia makaronowa, dynia bezłupinowa (inaczej oleista lub nagonasienna). Większość dyń ozdobnych należy właśnie do tego gatunku - widoczne są na pierwszym zdjęciu od góry. Pędy i liście tego gatunku są pokryte ostrymi kolcami. Liście są powcinane, a "szypułki" owoców - kanciaste i twarde (zdjęcie poniżej).
Cucurbita pepo has an angular stem. Types: pumpkins, zucchini, pattypan squash.

Cucurbita moschata Poir. - dynia piżmowa. W Polsce najbardziej popularna jest odmiana 'Butternut'. Rośliny tego gatunku nie mają kolców, mają natomiast kanciaste "szypułki" podobnie jak C. pepo.


Uprawa dyń - praktyczne wskazówki
Ponieważ dynie są generalnie ciepłolubne, wysiewamy je do gruntu po 15 maja. Rozstawa nie powinna być mniejsza niż 1x1 metr - najlepiej sprawdzić informację na opakowaniu z nasionami, bo przy odmianach silnie rosnących zalecany odstęp może wynosić nawet 2x1,5 metra.
Nasiona stosunkowo szybko się starzeją i tracą zdolność kiełkowania - warto siać 2-3 nasiona w jednym miejscu, a jak wykiełkuje więcej niż jedno nasiono - wycinamy nadmiar roślin.
Dynie mają też wrażliwe korzenie. W praktyce oznacza to, że jeżeli np. rośliny po przesadzeniu będą się długo przyjmowały. Dlatego też polecam siew wprost do gruntu. Jeżeli natomiast komuś zależy na przyspieszeniu zbiorów, może wysiać dynie na przysłowiowym parapecie, ale w osobnych doniczkach - tak aby przy przesadzaniu roślin do gruntu nie uszkodzić korzeni.


Źródła:
Kistler, L. i in. 2015. Gourds and squashes (Cucurbita spp.) adapted to megafaunal extinction and ecological anachronism through domestication, DOI10.1073/pnas.1516109112
Niemirowicz-Szczytt, K. 1993. Hodowla roślin warzywnych, Wydawnictwo SGGW






Komentarze

Popularne posty z tego bloga

ogórek meksykański - z czym to się je? [OGRÓD SMAKOSZA] | mexican gherkin in [FOODIE'S GARDEN]

W ramach cyklu o warzywach dyniowatych dzisiaj będzie o ogórku meksykańskim, znanym też w Polsce jako mysi melon, mini arbuz i cucamelon. Angielskie nazwy z jakimi możecie się spotkać to: mouse melon, Mexican sour gherkin, cucamelon, Mexican miniature watermelon, Mexican sour cucumber. Angielskie nazwy dosyć dobrze oddają czym właściwie jest ogórek meksykański i jak smakuje. W Meksyku, skąd pochodzi, nazywany jest małym arbuzem (sandita) i to jest chyba najlepsze określenie. Nazwa łacińska tej rośliny to Melothria scabra, więc jak widać jest to zupełnie inny gatunek niż nasz swojski ogórek (Cucumis sativus). Pod względem pokroju, liści i pędów przypomina ogórka, ale jego owoce są małe (2-3 cm długości), z rysunkiem jak u arbuza. Co prawda po przekrojeniu owocu (zdjęcie powyżej) znowu nasuwa się podobieństwo do ogórka, natomiast w smaku przypomina on bardziej arbuza skropionego sokiem z limonki. Owoce mają dosyć twardą skórkę (ale obieranie ich nie ma sensu), są chrupiące i dosyć kwaś…

Jak kupować dynie? | How to buy pumpkins?

Jak wybrać dobrą dynię? Jak odróżnić najbardziej wartościowe owoce dyni olbrzymiej (ang. winter squash) od owoców dyni zwyczajnej (ang. summer squash)? Oto jest pytanie. Obserwując to, co dzieje się na sklepowych półkach i w Internecie postanowiłam zadziałać i przygotować mały przewodnik po dyniach. Bo trzeba przyznać, że zamieszanie wokół nazw i przynależności gatunkowej w przypadku dyń jest faktem nie tylko w Polsce ale i innych krajach. Wiąże się ono z ogromną różnorodnością w wyglądzie tych rośli i bardzo długą tradycją ich uprawy w różnych częściach świata.

Ten wpis opisuje dynie pod kątem kulinarnym. Jeśli chcesz poznać podstawowe informacje o tym jakie są najważniejsze gatunki dyń, jak wyglądają i jak je uprawiać - zapraszam tutaj.


W Polsce możemy kupić głównie owoce trzech gatunków dyni: dyni olbrzymiej (Cucurbita maxima), dyni zwyczajnej (Cucurbita pepo) i dyni piżmowej (Cucurbita moschata). 
Dynia olbrzymia i piżmowa zawierają najwięcej beta karotenu i w związku z tym możn…

Czasem lepiej wyrzucić jedzenie

Jak wiecie propaguję kuchnię bezodpadkową i niemarnowanie żywności. Jakiś czas temu podsumowałam różne metody niemarnowania, natomiast dzisiaj chciałabym Wam opowiedzieć o bardzo ważnym aspekcie marnowania żywności – dotyczącym naszego zdrowia.
A konkretnie - kiedy żywność trzeba jednak wyrzucić w trosce o zdrowie.

Przede wszystkim nie powinniśmy jeść zepsutych, spleśniałych produktów, ze względu na obecne w nich mikotoksyny. Mikotoksyny to toksyczne substancje produkowane przez grzyby atakujące rośliny. Taki produkt nie nadaje się do spożycia. Nie wystarczy odkroić spleśniałego kawałka owocu, warzywa czy chleba albo zebrać pleśni z wierzchu dżemu, soku czy jogurtu. Trzeba wyrzucić wszystko, ponieważ toksyny grzybowe rozprzestrzeniają się po całym owocu czy opakowaniu.

(To jest w ogóle bardzo ciekawe, że ludzie boją się tzw. „chemii” w żywności, ale nie wszyscy zdają sobie sprawę że jedząc żywność zepsutą, spleśniałą lub narażają się na działanie substancji bardziej toksycznych n…