Przejdź do głównej zawartości

Dynie - wiadomości podstawowe | Gourds and squashes - basics

Dynie (rodzaj Cucurbita L.) pochodzą z Ameryki, a dokładnie z obszaru pomiędzy stolicą Meksyku a granicą z Gwatemalą. Tam do tej pory występują dzikie gatunki dyń. Najnowsze badania naukowe wykazały, że człowiek po raz pierwszy udomowił dynię około 10 000 lat temu. A później robił to jeszcze kilka razy (sic!). Właściwie dynie żyją dziś dlatego, że człowiek zainteresował się nimi i zaczął je uprawiać.

Skoro człowiek i dynie mają tak długą wspólną historię, może warto poznać dynie bliżej?
Z tego wpisu dowiecie się podstawowych rzeczy o dyniach: jakie są najważniejsze gatunki dyń, jak wyglądają i jak je najłatwiej rozróżnić. Dokładniejsze wskazówki jak odróżnić gatunki dyń i dlaczego jest to ważne zamieściłam tutaj. A jeśli interesują Cię polskie odmiany dyń zapraszam tutaj.
ozdobne dynie z gatunku dyni zwyczajnej (C. pepo)
Dynie uprawne są roślinami jednorocznymi. Mają bardzo zróżnicowany wygląd liści i owoców. Mogą mieć pokrój płożący (jak "banie" w ogródkach naszych babć) lub krzaczasty (np. cukinia).
duże, kuliste owoce dyni olbrzymiej (C. maxima) odmiany 'Otylia'
Znanych jest blisko 30 gatunków dyń (uprawnych i dzikich). W Polsce uprawiane są głównie 3 gatunki:

Cucurbita maxima Duch. - dynia olbrzymia. Charakterystyczne dla tego gatunku są duże, okrągłe owoce z pomarańczowym miąższem, które zjadamy jesienią. Są też odmiany ozdobne. Pędy i liście tej dyni są pokryte kolcami w niewielkim stopniu. Liście zwykle są całobrzegie, a "szypułki" przy owocu okrągłe i miękkie.
Cucurbita maxima - winter squash has a round and soft stalk.

Cucurbita pepo L. - dynia zwyczajna. W tym gatunku mamy wiele odmian botanicznych: kabaczek, cukinia (otrzymana z kabaczka), patison, dynia makaronowa, dynia bezłupinowa (inaczej oleista lub nagonasienna). Większość dyń ozdobnych należy właśnie do tego gatunku - widoczne są na pierwszym zdjęciu od góry. Pędy i liście tego gatunku są pokryte ostrymi kolcami. Liście są powcinane, a "szypułki" owoców - kanciaste i twarde (zdjęcie poniżej).
Cucurbita pepo has an angular stem. Types: pumpkins, zucchini, pattypan squash.

Cucurbita moschata Poir. - dynia piżmowa. W Polsce najbardziej popularna jest odmiana 'Butternut'. Rośliny tego gatunku nie mają kolców, mają natomiast kanciaste "szypułki" podobnie jak C. pepo.


Uprawa dyń - praktyczne wskazówki
Ponieważ dynie są generalnie ciepłolubne, wysiewamy je do gruntu po 15 maja. Rozstawa nie powinna być mniejsza niż 1x1 metr - najlepiej sprawdzić informację na opakowaniu z nasionami, bo przy odmianach silnie rosnących zalecany odstęp może wynosić nawet 2x1,5 metra.
Nasiona stosunkowo szybko się starzeją i tracą zdolność kiełkowania - warto siać 2-3 nasiona w jednym miejscu, a jak wykiełkuje więcej niż jedno nasiono - wycinamy nadmiar roślin.
Dynie mają też wrażliwe korzenie. W praktyce oznacza to, że jeżeli np. rośliny po przesadzeniu będą się długo przyjmowały. Dlatego też polecam siew wprost do gruntu. Jeżeli natomiast komuś zależy na przyspieszeniu zbiorów, może wysiać dynie na przysłowiowym parapecie, ale w osobnych doniczkach - tak aby przy przesadzaniu roślin do gruntu nie uszkodzić korzeni.


Źródła:
Kistler, L. i in. 2015. Gourds and squashes (Cucurbita spp.) adapted to megafaunal extinction and ecological anachronism through domestication, DOI10.1073/pnas.1516109112
Niemirowicz-Szczytt, K. 1993. Hodowla roślin warzywnych, Wydawnictwo SGGW






Komentarze

Popularne posty z tego bloga

Zero waste w kuchni - podstawy | Zero waste in the kitchen - basics

Zgodnie z obietnicą, spisałam swoją targową prezentację. Zawiera ona podstawowe informacje dotyczące marnowania i niemarnowania żywności. Myślę że stanowi dobre wprowadzenie do tematu i każdemu przyda się lektura tego artykułu ;) Temat niemarnowania rozwijam nie tylko na blogu ale i na Facebooku, więc zapraszam do podążania za #zerowastewkuchni na FB i tagiem zero_waste na blogu. I oczywiście zapraszam do zadawania pytań i dzielenia się Waszymi doświadczeniami! No to zaczynamy.
Zacznę od takich małych wyjaśnień dlaczego w ogóle zajęłam się tematem marnowania żywności. To proste - jako ogrodniczka wiem ile trudu, czasu, wiedzy, doświadczenia i innych zasobów potrzeba na wyprodukowanie jedzenia. Więc kiedy dowiedziałam się, że w Unii Europejskiej rocznie marnuje się 88 milionów ton żywności po prostu mnie zamurowało. Sami tylo Polacy marnują 9 milionów ton żywności rocznie. Jeśli przyjmiemy, że rocznie jeden dorosły człowiek potrzebuje około 800 kg jedzenia, to prosty rachunek pokazuje,…

Śledzie w piernikach - polskie klimaty | Herrings with gingerbread - so Polish!

Bardzo lubię śledzie. Bardzo. I pierniki też. A co jest najlepsze to to, że połączenie śledzia i pierników jest obłędne! Więc nie będę się długo rozwodziła, tylko od razu podaję Wam swój przepis na te delicje :)  Ja użyłam śledzi marynowanych w szwedzkiej zalewie 1-2-3. I generalnie dobrze jest użyć śledzi z octu, bo wtedy mają lepszą konsystencję. No chyba że ości Wam nie przeszkadzają - wtedy wystarczy użyć wymoczonych śledzi z solanki.  Jeśli używacie śledzi z octu (innej marynaty niż ta moja), też warto je wymoczyć aby nie były bardzo kwaśne.
Proporcje są na 8 płatów śledziowych. A TUTAJ pobierzecie wersję do druku.
I marynata - szwedzka marynata 1-2-3 0,5 szklanki octu spirytusowego 10% 1 szklanka cukru 2 szklanki wody 4 szt ziela angielskiego 3 liście laurowe 1 średnia marchew pokrojona w plasterki  1 średnia cebula pokrojona w plasterki
II marynata - piernikowa 1,5 szklanki oleju rzepakowego lub innego o neutralnym smaku 10 łyżek drobno pokruszonych pierników 1 duża cebula drobn…

Śledzie w jagodach - szwedzkie klimaty | Herrings with blueberries - my way

Jagody, i w ogóle owoce jagodowe, w szwedzkiej kuchni mają szczególne miejsce. Zrozumiałam to kiedy w ostatnie wakacje byłam w Szwecji i do śniadania podano nam dwa rodzaje gęstych soków przecierowych, zwanych zupami: z borówki czernicy (blåbärssoppa) i z owoców róży (nyponsoppa). Ale to jeszcze nic takiego nadzwyczajnego dla polskich kubków smakowych. Gdzieś mi niedawno mignął w internetach przepis na śledzie marynowane w jagodach. Bardzo mnie to zaintrygowało i postanowiłam zgłębić temat. A że po szwedzku umiem może dwa-trzy wyrazy, szukałam z użyciem tłumacza Google. No i okazało się że (tu będzie komplement jakby były wątpliwości) Szwedzi mają niezłego kręćka na punkcie marynowanych śledzi. Znalazłam dziesiątki smakowitych przepisów, w tym wiele na wersję z jagodami.
Na ich bazie zrobiłam swoją wersję, którą chciałam się z Wami dziś podzielić. Ciekawa jestem jak Wam się podoba i czy go wypróbujecie :)
Proporcje na 8 płatów śledziowych.  Śledzie marynują się w sumie 4 dni ale warto…