Przejdź do głównej zawartości

Dynie - wiadomości podstawowe | Gourds and squashes - basics

Dynie (rodzaj Cucurbita L.) pochodzą z Ameryki, a dokładnie z obszaru pomiędzy stolicą Meksyku a granicą z Gwatemalą. Tam do tej pory występują dzikie gatunki dyń. Najnowsze badania naukowe wykazały, że człowiek po raz pierwszy udomowił dynię około 10 000 lat temu. A później robił to jeszcze kilka razy (sic!). Właściwie dynie żyją dziś dlatego, że człowiek zainteresował się nimi i zaczął je uprawiać.

Skoro człowiek i dynie mają tak długą wspólną historię, może warto poznać dynie bliżej?
Z tego wpisu dowiecie się podstawowych rzeczy o dyniach: jakie są najważniejsze gatunki dyń, jak wyglądają i jak je najłatwiej rozróżnić. Dokładniejsze wskazówki jak odróżnić gatunki dyń i dlaczego jest to ważne zamieściłam tutaj. A jeśli interesują Cię polskie odmiany dyń zapraszam tutaj.
ozdobne dynie z gatunku dyni zwyczajnej (C. pepo)
Dynie uprawne są roślinami jednorocznymi. Mają bardzo zróżnicowany wygląd liści i owoców. Mogą mieć pokrój płożący (jak "banie" w ogródkach naszych babć) lub krzaczasty (np. cukinia).
duże, kuliste owoce dyni olbrzymiej (C. maxima) odmiany 'Otylia'
Znanych jest blisko 30 gatunków dyń (uprawnych i dzikich). W Polsce uprawiane są głównie 3 gatunki:

Cucurbita maxima Duch. - dynia olbrzymia. Charakterystyczne dla tego gatunku są duże, okrągłe owoce z pomarańczowym miąższem, które zjadamy jesienią. Są też odmiany ozdobne. Pędy i liście tej dyni są pokryte kolcami w niewielkim stopniu. Liście zwykle są całobrzegie, a "szypułki" przy owocu okrągłe i miękkie.
Cucurbita maxima - winter squash has a round and soft stalk.

Cucurbita pepo L. - dynia zwyczajna. W tym gatunku mamy wiele odmian botanicznych: kabaczek, cukinia (otrzymana z kabaczka), patison, dynia makaronowa, dynia bezłupinowa (inaczej oleista lub nagonasienna). Większość dyń ozdobnych należy właśnie do tego gatunku - widoczne są na pierwszym zdjęciu od góry. Pędy i liście tego gatunku są pokryte ostrymi kolcami. Liście są powcinane, a "szypułki" owoców - kanciaste i twarde (zdjęcie poniżej).
Cucurbita pepo has an angular stem. Types: pumpkins, zucchini, pattypan squash.

Cucurbita moschata Poir. - dynia piżmowa. W Polsce najbardziej popularna jest odmiana 'Butternut'. Rośliny tego gatunku nie mają kolców, mają natomiast kanciaste "szypułki" podobnie jak C. pepo.


Uprawa dyń - praktyczne wskazówki
Ponieważ dynie są generalnie ciepłolubne, wysiewamy je do gruntu po 15 maja. Rozstawa nie powinna być mniejsza niż 1x1 metr - najlepiej sprawdzić informację na opakowaniu z nasionami, bo przy odmianach silnie rosnących zalecany odstęp może wynosić nawet 2x1,5 metra.
Nasiona stosunkowo szybko się starzeją i tracą zdolność kiełkowania - warto siać 2-3 nasiona w jednym miejscu, a jak wykiełkuje więcej niż jedno nasiono - wycinamy nadmiar roślin.
Dynie mają też wrażliwe korzenie. W praktyce oznacza to, że jeżeli np. rośliny po przesadzeniu będą się długo przyjmowały. Dlatego też polecam siew wprost do gruntu. Jeżeli natomiast komuś zależy na przyspieszeniu zbiorów, może wysiać dynie na przysłowiowym parapecie, ale w osobnych doniczkach - tak aby przy przesadzaniu roślin do gruntu nie uszkodzić korzeni.


Źródła:
Kistler, L. i in. 2015. Gourds and squashes (Cucurbita spp.) adapted to megafaunal extinction and ecological anachronism through domestication, DOI10.1073/pnas.1516109112
Niemirowicz-Szczytt, K. 1993. Hodowla roślin warzywnych, Wydawnictwo SGGW






Komentarze

Popularne posty z tego bloga

kapusta nie tylko ozdobna [OGRÓD SMAKOSZA] | not only ornamental cabbage [FOODIE'S GARDEN]

Kapusta ozdobna jest przepiękna. Bardzo się cieszę, że w końcu na prawdę zaistniała w zieleni miejskiej i kwiaciarniach. Ja sama w tym roku uprawiałam taką kapustę, dzięki temu mogłam trochę poeksperymentować z nią w kuchni. Nasiona wysiałam w marcu. Wschodziły równo i szybko, więc na moim niezbyt oświetlonym parapecie siewki były wydłużone. W kwietniu wyglądały tak jak na zdjęciu obok.
W maju wysadziłam kapustę do gruntu i czekałam, czekałam, czekałam... rosła powoli i ostatecznie nie przebarwiła się zbytnio. Ale nadal jak widać była ozdobna.
Jednak ja byłam ciekawa czy jest smaczna. Pod względem wartości odżywczych (i botanicznie też) kapusta ozdobna jest podobna do jarmużu (w języku angielskim jest określana jako ornamenthal cabbage lub flowering kale, czyli kwitnący jarmuż), przy czym dużo też zależy od koloru liści.
Najpierw zrobiłam czipsy z kapusty. Jest to banalnie proste: nagrzewa się piekarnik do 200 stopni, kapustę (bez grubszych nerwów) skrapia się olejem; do tego szcz…

ogórek meksykański - z czym to się je? [OGRÓD SMAKOSZA] | mexican gherkin in [FOODIE'S GARDEN]

W ramach cyklu o warzywach dyniowatych dzisiaj będzie o ogórku meksykańskim, znanym też w Polsce jako mysi melon, mini arbuz i cucamelon. Angielskie nazwy z jakimi możecie się spotkać to: mouse melon, Mexican sour gherkin, cucamelon, Mexican miniature watermelon, Mexican sour cucumber. Angielskie nazwy dosyć dobrze oddają czym właściwie jest ogórek meksykański i jak smakuje. W Meksyku, skąd pochodzi, nazywany jest małym arbuzem (sandita) i to jest chyba najlepsze określenie. Nazwa łacińska tej rośliny to Melothria scabra, więc jak widać jest to zupełnie inny gatunek niż nasz swojski ogórek (Cucumis sativus). Pod względem pokroju, liści i pędów przypomina ogórka, ale jego owoce są małe (2-3 cm długości), z rysunkiem jak u arbuza. Co prawda po przekrojeniu owocu (zdjęcie powyżej) znowu nasuwa się podobieństwo do ogórka, natomiast w smaku przypomina on bardziej arbuza skropionego sokiem z limonki. Owoce mają dosyć twardą skórkę (ale obieranie ich nie ma sensu), są chrupiące i dosyć kwaś…

Jak hodować kiełki? a właściwie - uprawiać :] | How to grow sprouts?

Niezależnie od gatunku nasiona (1) przebieramy, (2) płuczemy, (3) namaczamy, (3) płuczemy, (4) wysiewamy i (5) płuczemy/zraszamy przynajmniej raz dziennie i (6) czekamy na zbiory.

Żelazna zasada uprawy kiełków to czysto, mokro, ciepło i przewiewnie, ale...
Informacji na ten temat jest cała masa na różnych stronach, ale jest parę ważnych rzeczy na które nie zwraca się uwagi, stąd pomysł na poniższe vademecum. Tutaj znajdziecie ważne informacje ode mnie oraz linki do wartościowych stron. Zatem po kolei:

1. Czy kiełkowanie jest dla mnie?
Prawdopodobnie tak :) jest to przyjemne, proste i satysfakcjonujące zajęcie. Jeśli nie masz jednak przekonania nie kupuj od razu kiełkownicy i pół kilo nasion. Początkującym i niezdecydowanym polecam uprawę w słoiku (słoik + gaza + sznurek/gumka) i torebkę nasion rzodkiewki.

2. Kupowanie nasion Przede wszystkim kupujemy nasiona o których wiemy, że są przeznaczone do uprawy na kiełki. Jeżeli nasiona były wyprodukowane z przeznaczeniem na kiełki, to na p…